Zofia Rozensztrauch – Wstęp do Życia i Twórczości
Zofia Rozensztrauch, znana później jako Naomi Judkowski, to postać, która łączy w sobie wiele ról i doświadczeń. Urodziła się 29 marca 1917 roku w Warszawie, a swoje życie wypełniła pasją do architektury, grafiki i malarstwa. Jej historia to nie tylko opowieść o twórczości artystycznej, ale także o przetrwaniu w obliczu niewyobrażalnych trudności. Jako więźniarka Auschwitz-Birkenau, jej prace stały się ważnym świadectwem historii, a także dowodem w procesie Adolfa Eichmanna. W artykule przyjrzymy się życiorysowi Zofii Rozensztrauch oraz jej osiągnięciom artystycznym.
Wczesne Lata Życia i Edukacja
Zofia Rozensztrauch urodziła się w rodzinie żydowskiej. Jej ojcem był Michał Wolf Rozensztrauch, a matką Justyna Ita z domu Kuperwajs. W 1926 roku rodzina przeniosła się do Palestyny, jednak po nieudanej inwestycji w Tel Awiwie wróciła do Warszawy. Zofia uczęszczała do Prywatnego Gimnazjum Żeńskiego Hermana Kaleckiego, gdzie zdobyła solidne podstawy edukacyjne. Następnie rozpoczęła studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, co miało kluczowe znaczenie dla jej późniejszej kariery.
Życie w Getcie i Praca na Rzecz Społeczności
Po wybuchu II wojny światowej Zofia znalazła się w getcie warszawskim. W obliczu tragicznych warunków życia początkowo pracowała jako grafik dla fabryki słodyczy, a następnie w aptece. Jej wykształcenie architektoniczne pozwoliło jej brać udział w projektowaniu podziemnych schronów budowanych po wielkiej akcji deportacyjnej. Była zaangażowana w tworzenie bunkrów przy ulicy Nalewki 33 i 36, które miały na celu ochronę mieszkańców getta przed deportacjami.
W miarę jak sytuacja w getcie stawała się coraz bardziej dramatyczna, Zofia starała się ukrywać z rodziną. Niestety, ostatecznie zostali wywiezieni do obozu na Majdanku, gdzie wielu jej bliskich straciło życie.
Przeżycia w Auschwitz-Birkenau
Zofia trafiła do Auschwitz-Birkenau, gdzie ze względu na swoje umiejętności rysunkowe została przydzielona do pracy polegającej na kopiowaniu planów obozu. Wspólnie z innymi więźniami stworzyli dodatkowe kopie planów, które udało im się ukryć przed Niemcami. Prace te miały później istotne znaczenie jako dowody w procesach sądowych przeciwko zbrodniarzom wojennym.
W obozie Zofia pomagała innym więźniom, w tym Simone Veil, co pokazuje jej niezłomnego ducha i chęć niesienia pomocy nawet w najtrudniejszych okolicznościach. Kiedy więźniowie zostali wyprowadzani na tzw. marsze śmierci przed wyzwoleniem obozu, udało jej się uciec i ukryć na wsi aż do końca wojny.
Nowe Życie po Wojnie
Po zakończeniu wojny Zofia Rozensztrauch zaczęła odbudowywać swoje życie. Pracowała dla Wydziału Kultury i Propagandy Centralnego Komitetu Żydów Polskich, gdzie współpracowała z Józefem Sandlem. Uczestniczyła również w pracach nad powstaniem Żydowskiego Towarzystwa Krzewienia Sztuk Pięknych oraz dokumentowała swoje doświadczenia z Auschwitz-Birkenau.
W październiku 1946 roku została wybrana do Zarządu Tymczasowego tego towarzystwa jako sekretarz. Przygotowała raport z wizyty służbowej w Auschwitz-Birkenau, zwracając uwagę na znaczenie pozostałości Birkenau jako miejsca masowej zagłady dla ocalałych Żydów.
W połowie 1947 roku Zofia wyjechała do Paryża z zamiarem kontynuowania nauki na Ecole des Beaux-Arts. Jednak już na początku 1948 roku postanowiła wrócić do Palestyny, gdzie zmieniła imię na Naomi Judkowski.
Działalność Artystyczna i Architektoniczna
Pobyt Naomi Judkowski w Palestynie był czasem intensywnej pracy twórczej. Ukończyła studia architektoniczne na Technionie, a następnie zaangażowała się w projektowanie budynków dla kibucu Lochame ha-Geta’ot. Do jej najbardziej znanych projektów należy jadalnia oraz szkoła imienia Janusza Korczaka, a także czterdzieści domów mieszkalnych dla mieszkańców kibucu.
Naomi była również aktywna społecznie; należała do komitetu decydującego o przyznawaniu odznaczenia Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Jej zaangażowanie pokazuje nie tylko jej talent artystyczny, ale także poczucie odpowiedzialności za historię i pamięć o ofiarach Holokaustu.
Cykl Grafik Przedstawiających Auschwitz
Bezpośrednio po wojnie Naomi Judkowski stworzyła cykl grafik przedstawiających codzienność życia w Auschwitz. Jej prace były wykonane akwarelą i tuszem na papierze i przedstawiały brutalną rzeczywistość obozową. Album składający się z dwudziestu prac został wykorzystany jako materiał dowodowy podczas procesu Adolfa Eichmanna przez Gidona Hausnera.
Grafiki te ukazywały m.in. sceny bicia więźniów oraz inne brutalne wydarzenia rozgrywające się w obozie. Po wojnie jednak prokuratura miała trudności z odnalezieniem Naomi Judkowski, ponieważ posługiwała się nowym imieniem i nazwiskiem. Dopiero po latach udało się powiązać jej osobę z dziełami artystycznymi.
Podsumowanie i Dziedzictwo
Zofia Rozensztrauch – Naomi Judkowski to postać niezwykle ważna nie tylko dla historii architektury i sztuki izraelsk
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).